از بین بردن ضایعات یونولیتی در محیط زیست با استفاده از پوست مرکبات

یونولیت

در پوست بعضی از میوه ­ها مواد شیمیایی خاصی وجود دارد که می­توان از آنها برای از بین بردن ضایعات آلوده کننده­ ی محیط زیست استفاده کرد. در این تحقیق از پوست پرتقال و گریپ فوروت برای از بین بردن ضایعات یونولیتی استفاده شده است. و از بین آن دو، پوست پرتقال بیشترین تأثیر را داشته و مقدار بهینه اثر پوست پرتقال و گریپ فوروت بر ضایعات یونولیتی بررسی شد که یونولیت و پوست مرکبات یاد شده در خرد کن برقی با هم خرد شده و تأثیر آن­ها بر هم بررسی شد. همچنین ماده موثر برای از بین بردن یونولیت لیمونن می­باشد که استفاده از نمونه خالص این ماده بر یونولیت این مطلب  را تأیید کرد.

همانطور که می­دانیم امروزه از یونولیت یا پلاستوفوم که پلیمری از استرین می­باشد به طور گسترده در صنایع مختلف از جمله بسته ­بندی و در تهیه ظروف یکبار مصرف مواد غذایی استفاده گسترده­ای می­شود و طبیعتاً مقداری از آن­ها به صورت ضایعات در می­آیند که به دلیل حجیم بودن آن­ها و داشتن ساختار مقاوم به آسانی از بین نرفته و چندین سال در محیط زیست باقی می­مانند که باعث آلودگی آب و خاک می­شوند. یونولیت در برخی از حلال­های آلی مانند بنزین، سیکلوهگزان و غیره حل می­شود و به صورت توده­ای چسب مانند در می­آید. هدف از این تحقیق آن بودکه زباله­ های طبیعی که به وفور تولید می­شوند برای از بین بردن ضایعات یونولیتی استفاده شود که از پوست انواع میوه­ ها استفاده شد. پوست مرکبات به عنوان ماده ­ای موثر در از بین بردن آن­ها مشخص گردید که با توجه به میزان تولید بالای مرکبات در ایران وجهان که براساس آمار سازمان خار و بار و کشاورزی ملل متحد (فائو) ایران با تولید ۴ ملیون و ۳۵۰ هزار تن ۴ درصد از تولید ۱۰۳ میلیون و ۸۳۱ هزار تن از مرکبات جهان را به خود اختصاص داده است که در جهان مقام هفتم را دارا می­باشد. میزان سرانه تولید مرکبات در دنیا ۱۷ کیلو گرم است، این رقم سرانه در ایران حدود ۶۱ کیلوگرم است که مشخص می­شود تولید سرانه مرکبات در کشور ما ۴ برابر سرانه تولید جهان است. مرکبات تقریبا در ۵۰ کشور دنیا به عمل می­آید و به خاطر طعم و کیفیت خوب میوه شان شناخته شده­اند. میوه­ های آن ها برخلاف سایر درختان میوه با داشتن کیسه های کوچک محتومی آب میوه که هر یک بخشهای درون میوه را پر می­کنند با سایر درختان میوه فرق دارند. این ویژگی و دیگر خصوصیات مرکبات آن­ها را یک محصول مهم تجارتی و با ارزش نموده است.

انواع مرکبات شامل حدود۶۰ گونه است که آن­ها را بومی اندونزی و چین دانسته­ اند. گونه ­هایی مانند پرتقال، لیمو ترش، گریپ فروت، نارنج و غیره از دیدگاه اقتصادی از اهمیت خاصی برخوردار می­باشند ولی پرتقال در میان این گروه میوه ­ای است که بیشترین بهره­ وری بالقوه را دارا است و از لحاظ طعم مرکبات در صنایع غذایی در ردیف اول قرار داد، به ویژه روغن های اسانسی پوست این مرکبات که در نتیجه فرایند استخراج و افشره آب میوه به دست می ­آید در صنایع مختلف استفاده از میوه نیز طی فرآیند خاصی موجود می­باشد که پس از جداسازی می­توان اسانس آن را جداگانه استخراج نمود. برای جداسازی پوست و زدودن لایه­ های اسفنجی در صنعت روش معمول عبارت است از اسپری بخار آب داغ به مدت ۵ دقیقه که در نتیجه این گرما پوست شل شده و به آسانی از میوه جدا می­شود. چون مقادیر کمی از لایه­ ها (albedo) در هر صورت به میوه می­­چسبد، برای از بین بردن این مقدار کم از تصفیه قلیایی استفاده می­شود در این روش محلول قلیایی داغ (80 تا90 درجه سانتیگراد) که دارای سود سوزآور و سدیم کربنات می­باشد به مدت ۱۲ دقیقه به صورت اسپری بر روی پوست پاشیده می­شود. با انجام این عمل لایه­ های اسفنجی حل شده و از پوست جدا می­شوند. بعد از این زمان آنرا بلافاصله برای مدت ۳۰ تا ۴۵ ثانیه با آب شست و شو می­دهند و اگر هدف تولید اسانس باشد این عمل از طریق پرس کردن و با استفاده از دو دستگاه اسانس گیر FMS یا Brown و یا دستگاه­های جدیدتر انجام می­گیرد (۱-۴).

با توجه به زمان انجام آزمایش­ها که در تابستان بود و فصل و فور انواع مرکبات نمی­باشد، از پرتقال والنیساه و گریپ فروت موجود در بازار برای انجام آزمایش استفاده شد.

روش کار بدین صورت بود که پوست مرکبات یاد شده را از مغز میوه جدا نموده و با ترازو با دقت یک صدم گرم توزین گردیدند و نمونه ترازو به مقدار ۱ گرم وزن شد که علت استفاده از مقدار کم یونولیت حجم زیاد آن می­باشد. سپس پوست مرکبات یاد شده را با مقادیر متفاوت با ۱ گرم یونولیت در مخلوط کن برقی معمولی ریخته و به طور همزمان با یکدیگر خرد و مخلوط نموده و مدت زمان خرد کردن ۳ دقیقه و در دمای اتاق می­باشد که با توجه به افزایش دمای داخل آسیاب دما تا ۴۰ درجه افزایش پیدا کرده و بعد از زمان یاد شده نمونه را از آسیاب بیرون آورده و در یک بشر ریخته و تأثیر آن دو بر هم مورد بررسی قرار گرفت.

در انجام این آزمایش مقدار یونولیت به مقدار ثابت ۱ گرم در هر آزمایش استفاده شد ولی مقدار پوست پرتقال و گریپ فروت با مقادیر متفاوت در آسیاب یا یونولیت مخلوط و خرد شد و نمونه خرد شده مورد بررسی قرار گرفت تا میزان از بین رفتن ذرات یونولیت مورد بررسی قرار گیرد.در مورد پوست پرتقال مقدار بهینه برای از بین بردن ۱ گرم یونولیت ۲۰ گرم پوست پرتقال، و در مورد کریپ فروت ۶۰ گرم پوست به ازای ۱ گرم یونولیت بدست آمد.

این آزمایش در مورد پوست­های میوه ­های دیگر مانند موز، انجیر و کیوی نیز انجام گرفت که هیچگونه تأثیری بر روی یونولیت نداشتند. نتایج آزمایش بر روی پوست پرتقال و گریپ فروت در جداول (۱-۱) و (۲- ۱) آورده شده است.

چون قسمت عمده ­ی اسانس پوست پرتقال را لیمونن تشکیل می­­دهد در مرحله بعدی برای اینکه بدانیم واقعا چه ماده ­ای از پوست پرتقال نقش اصلی را در از بین بردن یونولیت داشت نمونه خالص لیمونن را تهیه کرده و بر یونولیت اثر دادیم که باعث حل شدن و از بین رفتن آن شد که این نتیجه نشان می­دهد این ماده نقش اصلی را در از بین بردن یونولیت دارد.

جدول (۱-۱) نتایج برای پوست پرتقال

یونولیت

جدول (۲- ۱) نتایج برای پوست گریپ فروت

یونولیت

بررسی انجام شده توسط ما نشان می­دهد تا به حال تحقیقی در مورد اثر پوست مرکبات برای از بین بردن ضایعات یونولیتی انجام نشده است و همانطور که اشاره شد پرتقال  و مرکبات به میزان زیادی در ایران و جهان تولید می­شود و به غیر از مصارف صنعتی به میزان زیادی در خانواده ­ها مصرف می­شود که می­توان به عنوان یک زباله برگشت پذیرجداگانه جمع آوری و از آن در از بین بردن ضایعات یونولیتی که امروزه به میزان زیادی تولید می­شود استفاده کرد.

در ایران از اسانس پوست مرکبات که به صورت یک محصول جنبی (by product) به دست می­اید نیز می­توان برای این کار استفاده کرد و در ایران هنگام گرفتن آب میوه از مرکبات به دلیل آنکه پوست آن قبلاً از میوه جدا نمی­شود در اثر فشار زیاد اسانس پوست به شکل لایه روغنی روی آب میوه شناور می­شود که براحتی از آن قابل جداسازی است. ولی به دلیل عدم شناخت، این اسانس به مصرف نمی­رسد و دور ریخته می­شود، البته در برخی از کشورها با بهینه سازی و ترپن زدایی از این اسانس روغن پوست مرکبات را به دست می­آورند که به عنوان مواد اولیه طعم دهنده خوراکی­­ها و آشامیدنی­ها به شمار می­رود. ولی چون اکثر ترکیب اسانس پرتقال لیمونن می­باشد که ماده موثر در از بین بردن یونولیت است که در این حالت نیز از این ضایعات می­توان استفاده کرد.

با توجه به نتایج تحقیق می­توان بدون استفاده از هرگونه ماده شیمیایی و با مخلوط کردن زباله ­های یونولیتی با پوست مرکبات موجود در زباله­ ها در یک آسیاب را از بین برد و محیط زیست را از آلودگی­های یونولیتی پاک نمود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *