همزمان با پیشرفت علوم و تکنولوژیهای مختلف، صنعت ساخت و ساز نیز تحولات گستردهای داشته و امروزه از مواد و متریال های مختلفی در این صنعت به منظور افزایش ایمنی، کاهش هزینهها، افزایش سرعت ساخت، کاهش وزن کلی سازه و … استفاده میشود. نبشیها و ناودانیها از جمله متریال های بسیار کاربردی در صنعت ساخت و ساز هستند که میتوانند ویژگیها، قابلیتها و کاربردهای منحصربهفردی داشته باشند. این مقاطع میتوانند از تنوع بالایی از نظر جنس، سایز، کارایی و … برخوردار باشند و هر کدام ویژگیهای منحصربهفردی دارند. در ادامه این مطلب به بررسی و معرفی انواع نبشی و ناودانی پرداخته میشود.
تعریف نبشی و ناودانی
قبل از معرفی انواع نبشی و ناودانی لازم است که یک آشنایی کلی با این مقاطع داشت. در حقیقت نبشی (Angle ) که نام آن از واژه فارسی نبش گرفته شده است، یک سطح مقطع فولادی است که از دو ضلع عمود بر هم تشکیل میشود و با حروف V و L نشان داده خواهند شد. اگر طول دو بال نبشیها با هم برابر باشند نبشی V و اگر طول دو ضلع نبشی متفاوت باشد نبشی بال نامساوی یا L هستند.
ناودانی (Channel beam) نیز نوعی سطح مقطع فولادی به شکل حرف U است که از یک سطح افقی به نام جان و دو سطح عمودی به نام بال تشکیل میشود. مقاومت در برابر تنشهای فولادی کم بودن وزن اسکلت فلزی، تحمل در برابر ضربه، کارآمد بودن در طولانیمدت، اشغال فضای کم، سرعت نصب بالا در ساختمانها و … از مهمترین ویژگیهای ناودانی هستند.
معرفی انواع نبشی
به صورت کلی برای معرفی انواع نبشی و ناودانی میتوان از فاکتورهای متعددی استفاده کرد و این مقاطع بر اساس پارامترهای ویژهای دستهبندی میشوند و از تنوع بسیار زیادی برخوردارند. از جمله انواع نبشیهای مورد استفاده در صنعت ساخت و ساز میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
دسته بندی بر اساس جنس
اگرچه معمولاً نبشیهای مورد استفاده در ساختمانسازی از جنس فولاد و آهن هستند اما این مقاطع میتوانند همچون سایر مصالح ساختمان از مواد مختلفی تولید شوند.
- نبشیهای آلومینیومی وزن کمی دارند و در برابر خوردگی مقاومت هستند. این نبشیها گرانقیمتتر بوده و معمولاً در نما و سقفهای کاذب ساختمان به کار میروند.
- نبشی استیل در برابر خوردگی مقاومت بالایی دارد و در صنایع غذایی و شیمیایی کاربرد بیشتری دارد.
- نبشیهای MDF تنوع بالایی از نظر طرح و رنگ دارند و در برابر رطوبت و خوردگی بسیار مقاوم هستند و معمولاً در دکوراسیون داخلی ساختمان استفاده میشوند
- نبشی فولادی تنوع زیادی داشته و مقاومت بالایی دارد و بیشتر در سازههای فلزی و ماشینآلات به کار میرود.
- نبشیهای پلاستیکی قیمت و وزن کمی دارند و بیشتر در قفسهها و نردهها به کار میروند
- نبشی گالوانیزه در برابر خوردگی بسیار مقاوم است و در سازههای فلزی و محیطهای مرطوب به کار میرود.
دسته بندی بر اساس جنس اساس روش ساخت
از نظر نحوه تولید و ساخت نیز نبشیها انواع مختلفی دارند اما به صورت کلی این مقاطع به دو روش پرسی و فابریک تولید میشوند.
- نبشی فابریک به روش نورد گرم شمش فولادی تولید میشود
- نبشی لقمهای از پرس ضایعات ورقهای فولادی تولید میشود
- نبشی پرسی از رول فرمینگ ورق سیاه تولید میشود
- نبشی گالوانیزه از گالوانیزه کردن نبشی فابریک ساخته میشود.
- تعدادی از نبشیهای پلاستیکی و … نیز به روش قالبی و توسط دستگاه اکسترودر تولید میشوند.
دسته بندی بر اساس شکل ظاهری
از نظر شکل ظاهری و ساختار هم نبشیها همچون یونولیت تنوع بالایی دارند و هر کدام ویژگیها و کاربردهای ویژهای دارند.
- نبشی اسپیرال ک اصل نوعی نبشی بال مساوی است که به صورت مارپیچ خم شده و در ستونهای باربر و شمعهای فلزی به کار میرود.
- نبشی بال مساوی که دارای دو بال با ضخامت و طول مساوی است و در تیرچهها، ستون و خرپاها به کار میرود.
- نبشی بال نامساوی که دارای دو بال با ضخامت و طول نابرابر است و در قابهای فلزی، پلها و … کاربرد دارند.
- نبشی مشبک که نوعی نبشی بال مساوی با سوراخهای متعدد است و در قفسههای فلزی، نردهها و … به کار میرود.
دسته بندی براساس استاندارد
نبشی هم همچون فوم سقفی و سایر متریال های ساختمانی میتواند بر استانداردهای مختلفی تولید شود که مهمترین آنها استانداردهای DIN EN 10056، ASME S1-36، ASTM A 36، Gost 8240 و Gost 8510 هستند.
دسته بندی براساس سایز و اندازه
نبشیهای مورد استفاده در صنعت ساخت و ساز از نظر سایز و اندازه تنوع بسیار زیادی دارند که مهمترین آنها نبشیهای ۲۵*۲۵، ۳۰*۳۰، ۴۰*۴۰، ۴۵*۴۵، ۵۰*۵۰، ۶۰*۶۰، ۷۰*۷۰، ۷۵*۷۵، ۸۰*۸۰، ۱۰۰*۱۰۰ و ۱۲۰*۱۲۰ و … هستند و هر کدام استفادههای متعددی دارند.
معرفی انواع ناودانی
ناودانیها هم همچون نبشیها، ورقهای تری دی پانل و سایر مصالح ساختمانی میتوانند تنوع بسیار زیادی داشته باشند و بر اساس فاکتورهای مختلفی دستهبندی شوند. مهمترین فاکتورهای دستهبندی این مقاطع به شرح زیر میباشند:
دسته بندی بر اساس فرآیند تولید
از نظر فرآیند تولید ناودانیها شامل دو دسته اصلی ناودانیهای پرسی و نورد شده هستند. ناودانی پرس از پرس ورقهها تولید شده و ناودانیهای نورد شده با حرارت دادن شمش خام ساخته خواهند شد.
دسته بندی بر اساس شکل ظاهری
از نظر شکل ظاهری هم ناودانیها میتوانند متنوع باشند و کاربردهای متعددی در صنعت ساخت و ساز داشته باشند. ناودانیهای ساده، مشبک، سبک و سنگین تولید میشوند.
دسته بندی بر اساس استاندارد و سطح مقطع
از نظر استانداردها و سطح مقطع نیز ناودانیها میتوانند با هم متفاوت باشند و به دو دسته UPE و UPN تقسیم میشوند. ناودانی UPN ناودانیهای استاندارد اروپایی هستند و نوعی پروفیل فولادی با بالهای شیبدار میباشند که مطابق با استاندارد اروپایی DIN 1026-1 تولید میشوند. ناودانیهای UPE نیز بر اساس استانداردهای NF A 45-255، DIN EN ISO 12944-3 و … تولید میشوند.
دسته بندی بر اساس سایز و اندازه
از نظر سایز نیز ناودانیها میتوانند در سایزهای مختلف ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴ و … تولید شده و به صورت ۶ و ۱۲ متری برش داده شوند. این مقاطع همچنین از نظر وزن به دو دسته سبک و سنگین تقسیم میشوند و هر کدام میتوانند کاربردهای صنعتی متعددی داشته باشند.
جمعبندی نهایی
ناودانی و نبشی از جمله مقاطع بسیار کاربردی در صنعت ساخت و ساز هستند که هر کدام میتوانند انواع مختلفی از نظر سایز، نحوه تولید، استاندارد تولید، شکل ظاهری، مشخصات فیزیکی و … داشته باشند. این مقاطع میتوانند کاربردهای متعددی در ساخت و ساز ساخت در و پنجره، پشت بام، خرپا، نمای ساختمان، وال پست، دیوار چینی، تأسیسات، ساخت اسکلت ساختمان، ستونها و تیرچهها، ساخت داربست، قاببندی و … داشته باشند.